Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романини инглиз тилига ўгирган таржимон Марк Риз Америкадаги ўзбекларга мурожаат билан чиқди

Марк Рис охирги бир неча йилни Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романини инглиз тилига таржима қилишга бағишлаган. Аризоналик тилшунос 24 йил аввал Қўқонда яшаб инглиз тилидан дарс берган. У “Ўткан кунлар” романини инглиз тилида чоп этиш борасида ватандошларимизга мурожаат билан чиққан. Қуйида мурожаат матнини тўлиқ эълон қиламиз.
Азиз юртдошларим,
Америкадаги ўзбек жамоасига мурожаат қилиш мен учун улкан шараф. Ушбу мурожаатим орқали сиздан ўтган 15 йил давомида қилган таржимамни қўллаб-қувватлаш мақсадида “Мулоқот” маданий дастурига ҳисса қўшишингизни сўрайман.
Ўтган 24 йил давомида Ўзбекистон билан турли вазифаларда ишлаб келганман – Тинчлик корпуси, академик, таржимон. Турмуш ўртоғим Елена Тошкентдан. Апрель ойида 50 ёшга тўларканман, ҳаётимнинг ярмини 1994 йилдан бошлаб менга ҳаётий сабоқ бериб келаётган диёрни  америкаликларга ўргатишга сарфлабман.
“Ўткан кунлар” романини 2002 йил Тошкентда аспирант талаба бўлиб юрган давримда бошлаганман. Мени асосий илҳомлантирган нарса Қўқонда яшаб юрган давримни сўзлар билан изоҳлашга ожизлигим эди. “Ўткан кунлар” ўша ҳисларимни аниқ ифода этади ва мен ўз юртдошларимга мураккаб ва серқирра, кўпмаданиятли ўлкани яқинроқ таништириш учун асарни инглиз тилига таржима қилишга қўл урдим.

Илтимос менинг таржимамни яқинда чоп этилган Каримов фонди таржимаси билан адаштирманг. Ўтган ҳафта Каримова хоним ўз лойиҳасини тақдим этгандан бери бу икки таржима юзасидан айрим адашмовчиликлар келиб чиқяпти. Менинг таржимам 1926 йилдаги жадид тилидан араб ёзувидан кирил ёзувига ўгирилган асл матндан ўзим томонимдан таржима қилинган. Қодирий давридаги Марказий Осиё, у даврдаги маданий муҳитни тушунтириб бериш учун таржимага 500га яқин изоҳлар қўшганман. Ўзбек тилшунослари ва адиблар уни кўриб чиқиб, таҳрирлашган. Маълумот учун, ушбу асар таржимаси учун ёлғиз ўзим барча ҳаражатларни кўтарганман –  ва ҳозиргача жиддий маблағ сарфлаганман.

Аммо китоб якуний таҳрири, дизайни ва нашри учун етарли маблағим йўқ. Шу мақсадда сиздан жамоа сифатида китоб нашрига ҳисса қўшишингизни сўраб мурожаат қиляпман. Турли касб эгалари, америкаликлар, ўзбекистонликлар, биргаликда ушбу буюк асар таржимасига эгалик қилсак. Ҳар бир соғлом зиёли жамоа ўз кечинмаларини адабий шаклда ифода этади. Мен сизни Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” асари орқали ўз маданият ва қадриятларингизни бўлишиш мақсадида, Америкада турли касбларда ҳалол топган пулингиз билан ушбу лойиҳани қўллаб-қувватлашга чорлайман. Бу эса бошлаган эзгу ишимизга сўзсиз барака олиб келади. Китоб 2019 йил апрель ойида Абдулла Қодирийнинг туғилган кунига бағишлаб чоп этилади.
Инглиз тилида:
Aziz Yurtdoshlarim,
It is a great honor to write to Uzbek communities in America. I am writing this note as an appeal for you to donate to the Muloqot Cultural Engagement Program Kickstarter campaign so that I can publish my translation of O’tkan Kunlar after 15 years of effort.
Over the last 24 years I’ve been engaged with Uzbekistan in various capacities— Peace Corps Volunteer, academic, translator. My wife Yelena is from Tashkent. And to my great surprise, as I turn 50 this April,. I have now spent half my life attempting to explain to ‘Americans’ the place that taught me so much beginning in 1994.
In 2002 I began my effort to translate O’tkan Kunlar as a graduate student living in Tashkent. Part of my motivation was that I have often struggled to find the words that captured the depth of my experience living in Qoqan. O’tkan Kunlar seemed to capture those emotions perfectly and I knew I wanted to complete the translation so that I could better explain to my countrymen such a complex , multi-layered cultural landscape. So in a sense we are all Yurtdosh of a common experience and humanity.
Please don’t confuse my translation with the one recently released by the Karimov Fund. After Ms. Karimova’s release of her project last week there has been great confusion over the two programs. My translation has been rendered by myself from the original Jadid Tilli used in 1926, transliterated from arabic to Cyrillic script. I have included 400-500 explanatory notes to put into context the cultural landscape of Qodiriy’s Central Asia. Uzbek specialists have edited the volumes. I completely expect that in future editions we will provide corrections to such a complex book.  For the record, I have been the sole financial support of this product— and it has cost me a great deal of money already.
I don’t have an unlimited supply of money to complete the layout and design, the final copy edit, and printing of the book. I ask that you help me raise the final amount so that we, as AMericans/ Uzbeks of various stripes, have a sense of group ownership of this novel. Any healthy intellectual community has multiple voices in presenting their forms of literary expression. I ask that you join me in your support in presenting our version, with our own voice, and with money earned by our day-today struggles in America. That would bring great Baraka to this important work that will be released in April 2019 for Abdullah Qodiriy’s birthday.